Ένα «έξυπνο» κινητό τηλέφωνο, ένας φορητός υπολογιστής και δύο μάτια που παρατηρούν και καταγράφουν είναι τα πλέον βασικά εργαλεία για τους δημοσιογράφους της εποχής. Στην περίπτωση του backpack journalism όλα τα απαραίτητα χωρούν σ’ ένα σακίδιο πλάτης, και αυτός που παράγει/διαδίδει μια είδηση δεν είναι κατ’ ανάγκη επαγγελματίας δημοσιογράφος που εργάζεται σε κάποιο δημοσιογραφικό οργανισμό.
Αυτήν ακριβώς την τεχνολογία, ιδιαίτερα χρήσιμη στους δημοσιογράφους, μπορούν να χρησιμοποιήσουν και οι εκπαιδευτικοί, προκειμένου να βοηθήσουν τους μαθητές τους να αποκτήσουν γνώσεις, ενθαρρύνοντάς τους να γίνουν «backpack journalists», να αναζητήσουν και να αναδείξουν τις δικές τους «ειδήσεις».
Το Εργαστήριο
Η Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση προσφέρει σε εκπαιδευτικούς της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης τη δυνατότητα να παρακολουθήσουν το εργαστήριο «Backpack Journalism στην πόλη», διάρκειας πέντε συναντήσεων (τις Τετάρτες 5, 12 & 19 και τις Πέμπτες 6 & 13 Φεβρουαρίου 2020), προκειμένου να μάθουν όσα χρειάζεται για τη «δημοσιογραφία του σακιδίου» αξιοποιώντας συγκεκριμένες πρακτικές μέσα και -κυρίως- έξω από τις σχολικές αίθουσες.
Ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Μανώλης Ανδριωτάκης, βασικός συντελεστής του εργαστηρίου (στην υλοποίηση του οποίου συμμετέχει και η δημοσιογράφος Μελίνα Σιδηροπούλου), μιλά στο ert.gr για τη συγκεκριμένη πρωτοβουλία.
«Το εργαστήριο είναι ανοιχτό σε εκπαιδευτικούς που ενδιαφέρονται να διδάξουν θεωρία και πρακτική της δημοσιογραφίας σε μαθητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Δεν απαιτείται κάποιος ιδιαίτερος βαθμός εξοικείωσης με το αντικείμενο.
»Οι συμμετέχοντες θα πειραματιστούν οι ίδιοι με μερικά από τα εργαλεία που θα τους παρουσιαστούν, ενώ το τελικό πρόγραμμα θα λάβει υπόψη τις ατομικές τους ανάγκες, είτε για την εφημερίδα του σχολείου, το blog, ή κάποιο ντοκιμαντέρ που θα ήθελαν να επιμεληθούν οι μαθητές τους. Εστιάζουμε στη δημοσιογραφία της πόλης, για να δείξουμε ότι δεν χρειάζεται κάποιος να ταξιδέψει μακριά για να εντοπίσει ενδιαφέρουσες ιστορίες».
Όπως αναφέρουν οι διοργανωτές, το εργαστήριο έχει έναν διπλό στόχο· αφενός αφορά τον «εξοπλισμό» των εκπαιδευτικών με τις δεξιότητες, τα εργαλεία σκέψης και δουλειάς των δημοσιογράφων, και αφετέρου αναμένεται να συμβάλει στην εξοικείωσή των εκπαιδευτικών -και κατ’ επέκταση των μαθητών- με την καλλιέργεια κριτικού πνεύματος για την κατανάλωση ειδησεογραφικού περιεχομένου.
«Το εργαστήριο έχει ένα μεγάλο θεωρητικό μέρος, αλλά κι ένα πολύ πρακτικό. Ως συνεισηγήτρια θα συμμετάσχει και η εκλεκτή δημοσιογράφος και εκπαιδεύτρια Μελίνα Σιδηροπούλου, η οποία θα μοιραστεί με τους συμμετέχοντες τις γνώσεις και τις πλούσιες εμπειρίες που έχει αποκομίσει διδάσκοντας δημοσιογραφία σε εφήβους για πολλά χρόνια, και θα δείξει τι λειτουργεί και τι όχι στα μαθήματα δημοσιογραφίας. Επίσης, στο εργαστήριο θα μου κάνει την ιδιαίτερη τιμή να έρθει ως επισκέπτης κι ένας πολύ γνωστός κι αγαπητός δημοσιογράφος της πόλης», αναφέρει ο Μανώλης Ανδριωτάκης.
Δημοσιογραφία και μάθηση
Δεν είναι η πρώτη φορά που η Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση φιλοξενεί εργαστήριο με θέμα την αξιοποίηση της δημοσιογραφίας στην εκπαίδευση. Μάλιστα, οι προηγούμενες πρωτοβουλίες αφορούσαν απευθείας τους μαθητές, οι οποίοι δραστηριοποιούνταν με τη συνδρομή των δασκάλων τους.
«Έχει ενδιαφέρον το γεγονός ότι το ίδιο το προϊόν της δημοσιογραφίας γίνεται πολύ συχνά εκπαιδευτικό υλικό. Πολλοί εκπαιδευτικοί διδάσκουν με τη βοήθεια δημοσιογραφικών άρθρων κι αυτό είναι πολύ ενδεικτικό. Το να γνωρίζει ένας εκπαιδευτικός τους μηχανισμούς λειτουργίας της δημοσιογραφίας είναι ένα πρόσθετο πλεονέκτημα συνολικά για τη διδασκαλία του. Ειδικότερα όμως πιστεύω ότι θα τον βοηθήσει η επαφή με τα εργαλεία και τις καλές πρακτικές έρευνας, παραγωγής και διανομής των δημοσιογραφικών προϊόντων, αλλά και οι μέθοδοι υπεύθυνης κατανάλωσης δημοσιογραφικών προϊόντων. Το εργαστήριο φιλοδοξεί να εμπνεύσει το ενδιαφέρον για την καλή και υπεύθυνη δημοσιογραφία», εξηγεί ο εισηγητής της εκπαιδευτικής δράσης «Backpack Journalism στην πόλη».
«Τα νέα εργαλεία αλλάζουν τη δημοσιογραφία, αλλά και η δημοσιογραφία αλλάζει τα νέα εργαλεία. Θεωρώ ότι οδεύουμε σε μια κατάσταση όπου ο δημοσιογράφος θα ανταγωνίζεται αλλά και θα συνεργάζεται με αυτοματοποιημένα συστήματα. Γι’ αυτό και θα χρειάζεται να είναι διαρκώς ενήμερος για τις εξελίξεις γύρω απ’ την τεχνολογία. Τα παιδιά που μεγαλώνουν μ’ αυτές τις τεχνολογίες απ’ την πρώτη τους μέρα θα πρέπει να διδαχθούν την καταγωγή της δημοσιογραφίας, έτσι ώστε να σχεδιάσουν και να διαμορφώσουν τα ίδια ένα καλύτερο μέλλον της. Το ότι οι μαθητές έχουν τεχνική επαφή με τα (τεχνολογικά-δημοσιογραφικά) εργαλεία δεν σημαίνει ότι γνωρίζουν πώς να τα αξιοποιούν κατάλληλα. Χρειάζονται καθοδήγηση», προσθέτει ο ίδιος.
«Η δημοσιογραφία του σακιδίου»
Πόσο αποτελεσματική είναι άραγε η δημοσιογραφία που πραγματοποιείται μόνο με τα βασικά τεχνολογικά εργαλεία (κινητό τηλέφωνο, φορητός ηλεκτρονικός υπολογιστής κλπ.), ανεξάρτητα από συνεργασίες με επίσημους ειδησεογραφικούς οργανισμούς και μέσα ενημέρωσης, ειδικότερα δε όταν ασκείται από μαθητές;
«Η “δημοσιογραφία του σακιδίου” δεν είναι απαραίτητα μια δουλειά του “ποδαριού”. Το να δημοσιογραφεί κάποιος με ελάχιστα μέσα στη διάθεσή του δεν είναι νεωτερισμός. Ούτε είναι τόσο καινοτόμα η έννοια της αυτονομίας του δημοσιογράφου. Οι δημοσιογράφοι πάντα ήθελαν να είναι ευέλικτοι. Αυτό που έχει αλλάξει είναι ότι μπορεί σήμερα κάποιος να δημιουργήσει πολυμεσικό περιεχόμενο (βίντεο, ήχο, φωτογραφία) έχοντας μαζί του μόνο ένα κινητό τηλέφωνο. Αυτός είναι ο ορισμός του δημοσιογράφου-πολυεργαλείου. Πριν από δέκα χρόνια κάτι τέτοιο θα ήταν πολύ πιο δύσκολο, και πολύ πιο κοστοβόρο, αλλά σήμερα, μπορεί κάποιος με τις κατάλληλες δεξιότητες και γνώσεις να παραγάγει πλούσιο περιεχόμενο. Για να το κάνει όμως αυτό δεν αρκεί η τεχνική εκπαίδευση, η οποία εξάλλου είναι σχεδόν “προεγκατεστημένη” στο λογισμικό των νεαρών παιδιών, αλλά και η εξοικείωση με τις αρχές και της αξίες, με την ουσία της δημοσιογραφίας.
»Με εργαστήρια αυτού του είδους έχουμε την ευκαιρία να θυμίζουμε στους εκπαιδευτικούς, και κατ’ επέκταση στα παιδιά, ότι η δημοσιογραφία δεν είναι ένα στείρο πράγμα που χάνει διαρκώς την αξιοπιστία του στα μάτια του κοινού επειδή υπάγεται σε κάθε λογής συμφέροντα, αλλά αποτελεί ζωντανή διεργασία που έχει ζωτική σημασία για τις δημοκρατίες μας, και γι’ αυτό πρέπει να διέπεται από ήθος, δεοντολογία και αξίες», απαντά ο Μανώλης Ανδριωτάκης.
Η δημοσιογραφία ως «αντίδοτο» ενάντια στις ψευδείς ειδήσεις
Η εξοικείωση εκπαιδευτικών -και μαθητών- με τα εργαλεία που βοηθούν στον εντοπισμό των ψευδών ειδήσεων και στην καταπολέμηση της παραπληροφόρησης αποτελεί έναν ακόμα βασικό στόχο του εργαστηρίου.
«Το σημαντικό εδώ προφανώς είναι να καλλιεργηθεί η κριτική σκέψη, αλλά χρειάζονται και μερικές τεχνικές γνώσεις που δεν είναι αυτονόητες. Αυτό που χρειάζεται να γνωρίζουμε είναι ότι ο υπεύθυνος δημοσιογράφος πρέπει πρώτα και κύρια ο ίδιος να είναι υπεύθυνος καταναλωτής δημοσιογραφικών προϊόντων. Το ίδιο ισχύει για όλους μας, όμως, γιατί σήμερα όλοι είμαστε ερασιτέχνες δημοσιογράφοι, εφόσον εκθέτουμε διαρκώς στα νέα μέσα τις απόψεις και τις μαρτυρίες μας. Αν θα πρέπει να καλλιεργήσουν πιο συστηματικά μια δεξιότητα οι πολίτες του αύριο, αυτή είναι σίγουρα η κριτική τους ικανότητα», σημειώνει ο Μανώλης Ανδριωτάκης και προσθέτει: «Για τους εκπαιδευτικούς υπάρχει ένας παραπάνω λόγος να ενδιαφερθούν για τη δημοσιογραφία και τους μηχανισμούς της. Η τεχνολογική υπεροχή των νέων παιδιών μάς βάζει όλους μπροστά σε νέες καίριες προκλήσεις».
Χρήσιμες πληροφορίες
Το εργαστήριο «Backapack Journalism στην πόλη» πραγματοποιείται στη «Στέγη» του Ιδρύματος Ωνάση. Το κόστος συμμετοχής είναι 15 ευρώ και οι θέσεις 15. Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να δηλώσουν συμμετοχή είτε στο email: education.stegi@onassis.org ή τηλεφωνικά στο 213 017 8002.
Επιμέλεια κειμένου: Μπέττυ Σαβούρδου
Φωτογραφίες: Λεωνίδας Παναγόπουλος/Μανώλης Ανδριωτάκης/Βαγγέλης Λαϊνάς
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος