Η νέα παγίδα των δανειστών για τα μέτρα και το χρέος

Του Γιώργου Χ. Παπαγεωργίου

Οι δανειστές τα βρήκαν μεταξύ τους και σχημάτισαν εκ νέου ένα ενιαίο μέτωπο απέναντι στην Ελλάδα, επιβεβαιώνοντας για άλλη μια φορά ότι οι επιμέρους διαφορές τους μπαίνουν στην άκρη όταν διακυβεύεται ο στρατηγικός τους στόχος.

Δύο εβδομάδες μετά την αποκάλυψη των διαλόγων Τόμσεν – Βελκουλέσκου από τα wikileaks, το ΔΝΤ και ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε έχουν καταλήξει σε κοινή θέση, την οποία ασπάζεται και η Κομισιόν, και όλοι πιέζουν για να την επιβάλουν στην ελληνική κυβέρνηση.

Το γεγονός ότι αποκαλύφθηκε πως ο κ. Τόσμσεν ήταν διατεθειμένος να εκβιάσει ολόκληρη την ευρωζώνη ρισκάροντας ένα πιστωτικό γεγονός με την Ελλάδα, δεν φαίνεται να πτόησε ούτε τη γερμανική πλευρά, ούτε τους επικεφαλής των ευρωπαϊκών θεσμών.
Αγνόησαν επιδεικτικά την υπονομευτική στάση Τόμσεν, σαν να μην υπήρξε το γεγονός.
Παρότι εξετέθησαν στα μάτια της διεθνούς κοινής γνώμης, οι δανειστές συσπειρώθηκαν και συμφώνησαν ότι ο στόχος για πρωτογενές πλεόνασμα 3,5% του ΑΕΠ το 2018 παραμένει αμετάβλητος ενώ ταυτόχρονα αποδέχθηκαν τη θέση του ΔΝΤ για πρόσθετα μέτρα 3-3,5 δισ. ευρώ, υπό τον όρο ότι τα μέτρα αυτά θα ενεργοποιηθούν εάν ο δημοσιονομικός στόχος δεν επιτευχθεί.

Η στάση αυτή των δανειστών κρύβει μια μεγάλη παγίδα: Εφόσον η λήψη των μέτρων «ρεζέρβα» γίνεται αποδεκτή από το ΔΝΤ αυτό σημαίνει ότι αίρει και τις επιφυλάξεις που είχε διατυπώσει για υλοποίηση των στόχων -επιφυλάξεις που το είχαν οδηγήσει να ζητά ως αντιστάθμισμα την ελάφρυνση του χρέους.

Με απλά λόγια, το ΔΝΤ έλεγε μέχρι πρότινος ότι μόνο με τα μέτρα των 5,4 δισ. ευρώ, πλεόνασμα 3,5% του ΑΕΠ δεν «έβγαινε» το 2018, οπότε χρειαζόταν να ελαφρυνθεί το χρέος.
Τώρα, όμως, μπαίνει στην εξίσωση το πακέτο των μέτρων «ρεζέρβα» των 3-3,5 δισ. ευρώ, το οποίο έχει στόχο ακριβώς να «βγει» το πλεόνασμα, εάν δεν επαρκέσουν τα μέτρα των 5,4 δισ. ευρώ.
Οπότε πού βρίσκεται πλέον η ανάγκη για ελάφρυνση χρέους;
Θα επιμείνει σε αυτό το ΔΝΤ ή θα θεωρήσει ότι καλύπτεται -έστω προσωρινά- από τα πρόσθετα μέτρα;

Η αλήθεια είναι ότι η ανάλυση (Debt Sustainability Analysis) που έχει ήδη επεξεργαστεί το ΔΝΤ είναι σύμφωνα με πληροφορίες κατηγορηματικά αρνητική ως προς τη μακροχρόνια βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους. Στα διάφορα σενάρια του ΔΝΤ, μάλιστα, περιλαμβάνεται και επιμήκυνση των ελληνικών δανείων στα 70 χρόνια για να καταστεί το χρέος βιώσιμο και παράταση στην περίοδο χάριτος.

Όμως, την ίδια στιγμή, είναι σαφής και η επιδίωξη του Γερμανού υπουργού Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε να αποφύγει τη συζήτηση για το χρέος τώρα και να την παραπέμψει στο μέλλον, υιοθετώντας μάλιστα τη θέση ότι το πρόβλημα στην εξυπηρέτηση του ελληνικού χρέους εμφανίζεται μετά το έτος 2022.

Είναι προφανής δηλαδή η επιδίωξη Σόιμπλε να καλύψει τώρα με κάποιο τρόπο τις επιφυλάξεις του ΔΝΤ ώστε αυτό να παραμείνει στο πρόγραμμα για να παίζει το ρόλο του «κέρβερου», χωρίς όμως να ανοίξει η συζήτηση για το ελληνικό χρέος.
Στο πλαίσιο αυτό, η γερμανική πλευρά προωθεί την άποψη ότι το μεν πλεόνασμα διασφαλίζεται με τα πρόσθετα μέτρα, ενώ το πρόβλημα του χρέους δεν εμφανίζεται για κάποια χρόνια και επομένως, το ΔΝΤ μπορεί να συμμετάσχει στο πρόγραμμα.
Ενδεχομένως, μάλιστα, να χρειαστεί και μια πολιτική δήλωση του Eurogroup ότι το πρόβλημα του ελληνικού χρέους θα αντιμετωπιστεί όταν και εφόσον εμφανιστεί -ή κάτι παρόμοιο.
Κάτι αντίστοιχο άλλωστε είχε γίνει και το 2012.
Ακόμα, όμως, κι αν η άποψη Σόιμπλε τεχνικά έχει κάποια βάση, δεδομένου ότι οι μεγάλες πληρωμές για το ελληνικό χρέος αρχίζουν μετά το 2022 (εκτός ίσως από μια έξαρση το 2019), η ουσία του προβλήματος δεν βρίσκεται εκεί.

Το πρόβλημα του χρέους δεν είναι μόνο λογιστικό.
Η ελάφρυνση του χρέους έτσι ώστε να καταστεί μακροχρόνια βιώσιμο είναι απαραίτητη για να εξαλειφθεί η αβεβαιότητα που υπάρχει πάνω από την ελληνική οικονομία, που είναι σημαντικός ανασταλτικός παράγων για επενδύσεις και ανασύνταξη της παραγωγικής μηχανής.
Είναι ενδεικτικό ότι η ελληνική πλευρά επιμένει ότι προϋπόθεση για συζητήσει για τα πρόσθετα μέτρα «ρεζέρβα» είναι να έχει ολοκληρωθεί πρώτα η αξιολόγηση και να έχει ανοίξει η συζήτηση για το χρέος.

Μένει λοιπόν να δούμε πώς θα εξελιχθεί αυτή η κρίσιμη φάση των διαπραγματεύσεων.