Πασχαλινά έθιμα στην Καλαμάτα (Ηχητικό)

Του Χρήστου Ζερίτη

Τη Μεγάλη Εβδομάδα στην Καλαμάτα και στην ευρύτερη περιοχή της υπάρχουν σημαντικές υπαίθριες λαϊκές εθιμικές εκδηλώσεις που συνεχίζουν να ενδιαφέρουν χιλιάδες ντόπιους και πάρα πολλούς επισκέπτες εκείνων των ημερών. Παρακάτω γίνεται μια σύντομη αναφορά για να μάθουν όσοι καλαματιανοί δεν ξέρουν, αλλά και να πληροφορηθούν όσοι επισκέπτες επιθυμούν.

1. Την Μεγάλη Πέμπτη είναι το έθιμο «Ξαμόνια». Τα «Ξαμόνια» είναι ένα λαϊκό προσκύνημα στα ξωκλήσια της βόρειας Καλαμάτας που γίνεται πολλές δεκαετίες και συνεχίζετε με αμείωτο ενδιαφέρον μέχρι σήμερα. Ειδικότερα, οι πιστοί, με αφετηρία την θέση «Κουφού Ελιές» μαζεύονται στις 12 τη νύχτα και ξεκινούν με μια ολονύκτια περιήγηση στα ξωκλήσια, η οποία περιλαμβάνει επίσκεψη, άναμμα καντηλιών και σύντομες ψαλμωδίες. Το δρομολόγιο είναι : Ευαγγελίστρια, Αγ. Θόδωροι, Αγ. Νικόλαος, Εισόδια Παναγίας, Αγία Αικατερίνη, Προφήτη Ηλία Σανατορίου, Αγία Σωτήρα, Άγιο Νεκτάριο, Άγιοι Ανάργυροι, Άγιος Χαράλαμπος, Άγιος Θανάσης και Βελανιδιά. Τα τελευταία χρόνια στα δύο τελευταία δεν πάνε γιατί είναι φραγμένα κτήματα Η επιστροφή στην Καλαμάτα γίνεται τις πρώτες πρωινές ώρες από τον δρόμο του Πετάλου.
2. Την Μεγάλη Παρασκευή στην πλατεία στον Αβραμόγιαννη Ράχης γίνεται η «Ανατίναξη του Ιούδα» από την «ομάδα ειδικών κατασκευών» του Πολιτιστικού Συλλόγου «η Ράχη». Ο υπερμεγέθης Ιούδας δεν καίγεται απλά, μα ανατινάζεται τελετουργικά, μέσα σε ορυμαγδό κρότων από βαρελότα, μέσα σε σύννεφα καπνού μπαρούτης και συνοδευόμενος από δεκάδες αερόστατα μικρά, μεγάλα και τεράστια. Δυστυχώς πέρσι (2017) κάποιοι θερμοκέφαλοι έριξαν πολύ δυνατές κροτίδες (βαρελότα) με αποτέλεσμα η αστυνομία να συλλάβει τους διοργανωτές. Το αποτέλεσμα είναι πως φέτος δε θα γίνει το έθιμο, εξαιτίας των περσινών περιστατικών.
3. Την Μεγάλη Παρασκευή τα μπουλούκια σαϊτολόγων ρίχνουν τις σαΐτες στους και στους επιτάφιους των ενοριών τους. Αναλυτικότερα: Τα μπουλούκια «Κρυφό Σχολειό», «Επίλεκτοι», «Νικηταράς» και «Βετεράνοι Ράχης-Κουφού Ελιές» θα ρίξουν στην πλατεία του Αβραμόγιαννη στους επιτάφιους Αγίου Κωνσταντίνου και Αγίου Γεωργίου. Το μπουλούκι «Παραδοσιακή Φυτειά» θα ρίξει σαΐτες στον επιτάφιο των Ταξιαρχών μπροστά από το 3^ο Δημοτικό σχολείο. Τα μπουλούκια του Αγίου Σίδερη «Πρωτοπόροι» και «Αγία Λαύρα» θα ρίξουν σαΐτες στον επιτάφιο του Αγίου Ιωάννη Χρυσοστόμου στην οδό Ευαγγελισμού. Το μπουλούκι «Κούγκι» θα ρίξει σαΐτες στον επιτάφιο του Αγιάννη Πρόδρομου στην πλατεία της εκκλησίας. Το «μπουλούκι της Φυτειάς» θα ρίξει σαΐτες στον επιτάφιο του Αγίου Δημητρίου Αρκάδων στο ύψος της παιδικής χαράς στην οδό Π. Καίσαρη.
4. Την Κυριακή του Πάσχα, αργά το απόγευμα, διεξάγεται ο Σαϊτοπόλεμος της Καλαμάτας στον χώρο του πάρκινγκ στάθμευσης απέναντι από το Μπενάκειο Δημοτικό σχολείο και την πλατεία Όθωνος. Στον φετινό θα πάρουν μέρος 9 ομάδες Σαϊτολόγων: «Κρυφό Σχολειό» των Κυριάκου και Σπύρου Ζησιμάτου, «Επίλεκτοι» του Παντελή Ζησιμάτου, «Πρωτοπόροι Αγίου Σίδερη» του Κώστα Σωτηράκου-μπάρμπα και ανηψιού-, «Αγία Λαύρα» των Γιάννη και Παναγιώτη Σωτηράκου , «Κούγκι» του Κώστα Μπουρδέκα, «Το μπουλούκι της Φυτειάς» των Γιάννη Καραβλίδη και Σοφοκλή Μάρκου,  «Παραδοσιακή Φυτειά» των Δημήτρη Ξωξάκου και Παύλου Κρεμμύδα,  «Νικηταράς» του Γιάννη Βαρελά και «Βετεράνοι Ράχης-Κουφού ελιές» του Τάκη Παντελόπουλου.
5. Την Δευτέρα του Πάσχα στην πλατεία της κοινότητος Αιθαίας -13 χιλιόμετρα από την Καλαμάτα επί του εθνικού δρόμου- η ντόπια ομάδα Σαϊτολόγων «Το Κρυφό Σχολειό Αιθαίας», που δημιουργήθηκε από τoν φημισμένο Σαϊτολόγο καπετάν Νίκο Τσικούρη, θα ανατινάξει τον Ιούδα και θα ρίξει εκατοντάδες σαΐτες, συνεχίζοντας το τοπικό έθιμο.

Ο Χρήστος Ζερίτης μιλά για το Σαϊτοπόλεμο